Sandomierz

Sandomierz – widok z Bramy Opatowskiej

Sandomierz – miasto leżące nad Wisłą z tysiącletnią historią. Nie wiem czy wiecie, ale po powstaniu państwa polskiego był główną siedzibą króla.

Dzisiaj Sandomierz chyba najbardziej jest znany z polskiego kryminalnego serialu „Ojciec Mateusz”.

W strukturze gospodarczej dominuje produkcja szkła nowoczesną metodą float. Miasto jest niewielkie, ale pełne uroku i zabytków. Jest ich ponad 120. Dla mnie największą atrakcją okazała się podziemna trasa turystyczna.

KML-LogoFullscreen-LogoQR-code-logoGeoJSON-LogoGeoRSS-LogoWikitude-Logo
Sandomierz

ładowanie mapy - proszę czekać...

Bazylika Katedralna: 50.676667, 21.749609
Dworek \'Ojca Mateusza\': 50.677302, 21.746181
Zespół Klasztorny Dominikanów wraz z kościołem św. Jakuba: 50.676966, 21.744293
Rynek: 50.679353, 21.749561
Brama Opatowska: 50.681528, 21.749437
Zamek: 50.676065, 21.747506
Góry Pieprzowe: 50.685311, 21.790652
Wąwóz Królowej Jadwigi: 50.675827, 21.743563
Podziemna trasa turystyczna PTTK: 50.679772, 21.748870
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Bazylika Katedralna
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Dworek 'Ojca Mateusza'
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Zespół Klasztorny Dominikanów wraz z kościołem św. Jakuba
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Rynek
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Brama Opatowska
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Zamek
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Góry Pieprzowe
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Wąwóz Królowej Jadwigi
marker icon
icon-car.png Fullscreen-Logo
Podziemna trasa turystyczna PTTK

 

W Sandomierzu na uwagę zasługuje Bazylika Katedralna z XIV w. ze wspaniale zachowaną polichromią, najstarszy i najcenniejszy Zespół Klasztorny Dominikanów zbudowany w 1226 r. wraz z kościołem św. Jakuba, renesansowy Ratusz – uważany za jeden z najpiękniejszych w Polsce, gotycka Brama Opatowska będąca symbolem miasta, z której widać piękną panoramę Sandomierza oraz Zamek Kazimierzowski – dawna siedziba królów i książąt Polskich. W granicach miasta znajduje się rezerwat przyrody tzw. Góry Pieprzowe, który jest wschodnim zakończeniem Gór Świętokrzyskich.

Dla wielbicieli pieszych wycieczek i miłośników przyrody polecam udać się na spacer do Wąwozu Królowej Jadwigi. Wejście do niego znajduje się koło kościoła św. Pawła. Wąwóz rozdzielają wzgórza Świętojakubskie i Świętopawelskie. Wąwóz nie jest zbyt duży, ponieważ jego długość wynosi 500 m. a zbocza osiągają miejscami 10 m. wysokości. Jar porasta bujna roślinność: jesion wyniosły, klon pospolity, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, wisienka karłowata. Ten pomnik przyrody jest najpiękniejszym wąwozem lessowym w Sandomierzu. Powstał on w wyniku erozji wodnej, która zresztą trwa do dnia dzisiejszego.

Sandomierz - Wąwóz Królowej Jadwigi

Renesansowy Ratusz został wzniesiony w drugiej połowie XIV wieku. Do północno-wschodniego narożnika budynku przylega przypora mieszcząca wewnątrz dawną latrynę. W XIX w. pod ratuszem odkryto dużą piwnicę, w której mieściła się siedziba kata i więzienie. Dzisiaj znajduje się tutaj kawiarnia. Na uwagę zasługuje zegar słoneczny umieszczony na południowej części budynku. Na parterze znajduje się Dział Historyczny Muzeum Okręgowego, na pierwszym piętrze sale reprezentacyjne – Sala Ślubów i sale Rady Miasta, na drugim Urząd Stanu Cywilnego, a w piwnicach klub „Lapidarium”.

Brama Opatowska jest jedną z najlepiej zachowanych bram miejskich w Polsce oraz jedną z czterech bram murów obronnych Sandomierza. Została wzniesiona w 1362 r. przez króla Kazimierza Wielkiego. Do bramy przylegają pozostałości średniowiecznych murów oraz furta dominikańska tzw. „Ucho Igielne”. Ze szczytu bramy z wysokości 30. metrów można podziwiać widok na miasto i okolice.

Zamek królewski jest zamkiem murowanym zbudowanym w XIV w. na miejscu dawnego grodu. W pierwszej połowie XVI wieku został przebudowany na renesansową rezydencję, która niestety w 1656 r. została wysadzona przez Szwedów. W latach 1825 – 1959 mieściło się tutaj więzienie. Od 1986 r. zamek jest siedzibą Muzeum Okręgowego. Na zamku sandomierskim został podpisany Akt Elekcyjny Lwowa. Największych zmian dokonano w zamku w 1825 roku, przebudowując go na więzienie.

Sandomierz - Zamke Książęcy

Z dziedzińca Kamienicy Olesińskich znajduje się wejście do Podziemnej Trasy Turystycznej. To właśnie w tej kamienicy w 1570 r. zawarto zgodę sandomierską na mocy, której przedstawiciele polskich luteranów, kalwinów i braci czeskich sporządzili obowiązujący aktualnie katechizm.

Sandomierskie Podziemia

Dom Długosza był zbudowany w 1476 r. Jest to dawna mansjonaria, jeden z najlepiej zachowanych gotyckich, ceglano-kamiennych domów mieszkalnych. Wnętrze mieści bogate zbiory Muzeum Diecezjalnego z zakresu malarstwa, rzeźby sakralnej, sztuki zdobniczej, drobnej plastyki, ceramiki, elementów wystroju architektonicznego, numizmatyki, archeologii oraz kolekcji mebli.

Legendy

O św. Jacku

Święty Jacek Odrowąż za namową swojego wuja, biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża, miał wybudować kościół pod wezwaniem św. Jakuba i klasztor dominikanów. Teren, na którym miała powstać budowla należał do największego skąpca i niedowiarka o imieniu Konrad. Założył się on z Jackiem, że jeśli ten dokona cudu, odda mu plac za darmo. Życzeniem właściciela było obsadzenie placu lipami wsadzonymi korzeniami do góry. Po upływie roku okazało się, że lipy zakwitły. Dzięki temu Odrowąż mógł przystąpić do budowy świątyni. Podczas II wojny światowej Sandomierz ostrzeliwany był z działa kolejowego – jeden z pocisków uderzył w lipę, która swymi konarami ochroniła przed zniszczeniem starożytne mury kościoła. Na jej miejsce posadzono młode lipy, które rosną przy kościele do dnia dzisiejszego.

O Henryku Sandomierskim i jego wyprawie do Ziemi Świętej

Książe, jako pierwszy wyruszył na wyprawę krzyżową do Ziemi Świętej. Wracając do swojego kraju przywiózł ze sobą kobietę, w której się bardzo zakochał. Miła na imię Judyta i była bardzo piękną Żydówką. Nie pochodziła z królewskiego rodu, była zwyczajną dziewczyną. Książe wybudował jej w zamku piękne komnaty, dzieląc się z nią całym swoim majątkiem. Duchowni i rycerze namówili króla, aby pozbył się żony i wtedy potajemnie zbudował on podziemny pałac, w którym ukryła się Judyta. Żydówka opuściła miasto udając, że wyjeżdża. W drodze zawróciła jednak do podziemnego pałacu. Tam zajęła się podobno czarami. Henryk odwiedzał swoją ukochaną spędzając z nią bardzo dużo czasu.
Pewnego dnia ogłosił, że udaje się na wyprawę przeciw Prusom. W drodze zostawił rycerzy i udał się do swojej ukochanej. Dzięki jej czarom otrzymał wieczną młodość i według niektórych podobno do dzisiaj zakochani przebywają razem w podziemnym pałacu.

Kopiec „Salve Regina”

Podczas jednego z najazdów Tatarów na Sandomierz pewien wół stracił swoich opiekunów – Dominikanów, którzy zostali wymordowani przez hordę. Wół chciał pomścić zakonników, lecz nie mógł dogonić Tatarów. Wściekły usypał kopytami wielki kopiec, na którym wyrył rogami napis „Salve Regina”, czyli „Witaj Królowo”.

O rękawiczkach królowej Jadwigi

Królowa Jadwiga ze wszystkich miast najbardziej lubiła przyjeżdżać do Sandomierza, opiekując się tutejszymi kościołami i klasztorami. Pewnego wieczoru, gdy wracała z Sandomierza do Krakowa, zaskoczyła ją ogromna śnieżyca. Woźnica oraz hajduczek pogubili się i zboczyli z drogi, zjeżdżając w szczere pola. Gdy nie mogli wydostać sań, postanowili poszukać kogoś, kto mógłby im pomóc. Natrafili na małą wioskę zwaną Świątniki. Dowiedziawszy się, jaki to wielki gość ugrzązł w śniegach, cała gromada mieszkańców wyruszyła na pomoc. Kiedy wreszcie wydobyto sanie królowej, na dworze było już ciemno. Królowa chciała wracać z powrotem do Sandomierza, aby tam przeczekać śnieżyce. Wówczas najstarszy z wioski zaproponował, aby goście pozostali u nich na noc. Po tak miłym zaproszeniu Jadwiga skorzystała z uprzejmości mieszkańców. Nazajutrz postanowiła wyruszyć niezwłocznie do Krakowa. Przed odjazdem wszyscy żegnali królową ze łzami w oczach. Z wdzięczności za pomoc zapytała mieszkańców czy nie mają jakiejś prośby, gdyż zauważyła, że cierpią z nieznanego jej powodu. Wówczas sołtys padł do stóp królowej i zaczął żalić się na swojego pana. Opowiadał o tym, w jaki to okrutny sposób właściciel traktuje wszystkich mieszkańców. Królowa obiecała, że wykupi wieś. Na potwierdzenie swojego czynu zdjęła z rąk śliczne białe rękawiczki i podarowała je sołtysowi. W zamian za wykupienie okolicy od okrutnego właściciela zobowiązała mieszkańców do pełnienia służby w sandomierskiej katedrze. Sołtys złożył bezcenną pamiątkę w skarbcu katedry, gdzie przechowywano ją przez długie lata. Obecnie rękawiczki znajdują się w jednej z oszklonych gablot Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu.

O Teresie Izabeli Morsztynównie

Teresa Izabela Morsztynówna urodziła się w 1680 r. Była córką wojewody sandomierskiego Stanisława Morsztyna oraz Konstancji z Oboroskich. Wyrosła na piękną, inteligentną i rozważną kobietę. Rodzice za wszelką cenę chcieli wydać ją za mąż. Miała do wyboru mnóstwo kandydatów. Do zamążpójścia jednak jej się nie śpieszyło. W końcu postanowiła złożyć dozgonne śluby czystości. Najprawdopodobniej podjęła tę decyzję w celu uniknięcia pojechania na dwór króla Augusta II Sasa, który postanowił uczynić ją kolejną swoją kochanką. A takich ślubów nie mógł ignorować nawet władca.
Teresa prowadziła skromne życie, poświęcając swój czas głównie modlitwie i pomocy ubogim. Zmarła mając zaledwie 18 lat. Jej sława była jednak pośmiertna. Dziewczyna, pochowana przez rodziców w bogatej trumnie, wyglądała jakby spała a nie była umarłą.  Po upływie 50 lat, kiedy trumna spróchniała, postanowiono przenieść ją do nowej. Zebrani, biorący udział w tej ceremonii, osłupieli. Okazało się bowiem, że ciało dziewczyny wspaniale się zachowało. Nie było widać na nim żadnego śladu rozkładu. Dziś ciało Teresy Izabeli Mortszynówny można oglądać w podziemnej krypcie kościoła św. Józefa w Sandomierzu.

Trochę historii

Wspaniałość miasta zakończyła się w chwili potopu szwedzkiego , kiedy to 13 X 1655 r. Szwedzi zajęli miasto, a wycofując się wysadzili w powietrze zamek. Miasto uległo znacznemu zniszczeniu dopełnieniem, którego był także najazd Rakoczego, zaraza i wreszcie rozbiór Polski w 1772 r. w wyniku którego Sandomierz stał się miastem pogranicznym. A w wyniku III rozbioru przyłączony został do zaboru austriackiego. Wówczas to już ostatecznie utracił swoje administracyjne funkcje na rzecz Radomia.

 



Nikt jeszcze nie napisał komentarza

Dodaj własny

Dodaj komentarz

X
- Enter Your Location -
- or -
  • Facebook
  • Google+
  • Twitter